Przekazanie pieniędzy od rodziców, mieszkania od dziadków albo samochodu od rodzeństwa często wydaje się zwykłą rodzinną sprawą. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy urząd skarbowy pyta o podatek od darowizny. Wiele osób zakłada, że skoro darowizna jest „w rodzinie”, to nie trzeba nic zgłaszać. W praktyce przepisy są trochę bardziej skomplikowane. W 2026 roku nadal można skorzystać z pełnego zwolnienia z podatku od darowizny, ale trzeba spełnić określone warunki. Najważniejsze znaczenie ma terminowe zgłoszenie darowizny oraz sposób przekazania pieniędzy.
Czym właściwie jest darowizna?
Z punktu widzenia przepisów darowizna to bezpłatne przekazanie majątku innej osobie. Może dotyczyć pieniędzy, nieruchomości, samochodu, sprzętu czy różnych praw majątkowych. Najważniejsze jest to, że obdarowany otrzymuje określoną korzyść bez obowiązku świadczenia czegokolwiek w zamian.
Kiedy darowizna jest zwolniona z podatku
Najszersze zwolnienie dotyczy osób należących do tzw. zerowej grupy podatkowej. Chodzi przede wszystkim o darowizny otrzymane od rodziców, dzieci, dziadków, wnuków, rodzeństwa, małżonka, pasierba, ojczyma lub macochy.
Jeżeli darowizna pochodzi od jednej z tych osób, można uniknąć podatku niezależnie od wartości przekazanego majątku. Dotyczy to zarówno pieniędzy, jak i mieszkania, domu, działki, samochodu czy innych rzeczy.
Samo pokrewieństwo nie wystarcza jednak do uzyskania zwolnienia. Fiskus wymaga jeszcze spełnienia kilku formalności.
Najważniejszy warunek – zgłoszenie SD-Z2
Aby skorzystać ze zwolnienia, obdarowany powinien zgłosić otrzymanie darowizny do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2. Termin wynosi 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny.
Zgłoszenie można złożyć elektronicznie albo papierowo. W przypadku darowizny nieruchomości sytuacja wygląda trochę inaczej, ponieważ umowa musi zostać zawarta u notariusza. Wtedy to notariusz przekazuje odpowiednie informacje do urzędu skarbowego.
Warto też pamiętać, że nie zawsze trzeba składać SD-Z2. Jeżeli łączna wartość darowizn od tej samej osoby w ciągu ostatnich 5 lat nie przekracza 36 120 zł, zgłoszenie zazwyczaj nie jest wymagane.
Darowizna pieniędzy – gotówka czy przelew?
Najwięcej problemów pojawia się przy darowiznach pieniężnych. Wiele osób nadal przekazuje pieniądze gotówką „do ręki”, a później okazuje się, że urząd skarbowy odmawia zwolnienia z podatku.
Jeżeli darowizna przekracza limit zwolnienia i ma korzystać z pełnego zwolnienia podatkowego, pieniądze powinny zostać przekazane w sposób możliwy do udokumentowania. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest zwykły przelew na konto obdarowanego albo przekaz pocztowy.
Co ważne, fiskus dopuszcza również wpłatę gotówki bezpośrednio na konto obdarowanego w oddziale banku. Istotne jest jednak to, aby z dokumentów jasno wynikało, kto wpłacił pieniądze i komu zostały przekazane.
Co wpisać w tytule przelewu
Choć przepisy nie narzucają konkretnego opisu przelewu, w praktyce warto wpisać w tytule jasno, że chodzi o darowiznę. Dzięki temu później łatwiej udowodnić charakter przekazanych środków. Najczęściej wpisuje się po prostu:
- „darowizna dla syna”,
- „darowizna dla córki”,
- „darowizna od rodziców”.
Czy rodzice mogą przelać pieniądze bezpośrednio sprzedawcy mieszkania lub auta?
To częsty problem przy zakupie mieszkania albo samochodu dla dziecka. Wielu rodziców wykonuje przelew bezpośrednio do dewelopera lub salonu samochodowego. Fiskus podchodzi do tego dość rygorystycznie.
Organy podatkowe często uznają, że pieniądze powinny najpierw trafić na konto obdarowanego. Dopiero później obdarowany powinien zapłacić sprzedawcy. W przeciwnym razie urząd może odmówić zwolnienia z podatku.
Wyjątkiem bywają sytuacje, gdy wpłata trafia na specjalne subkonto przypisane konkretnemu nabywcy, np. przy rachunkach powierniczych deweloperów.
Darowizna mieszkania lub nieruchomości
Darowizna nieruchomości zawsze wymaga aktu notarialnego. Bez wizyty u notariusza taka umowa nie będzie ważna.
W praktyce oznacza to, że notariusz przygotowuje dokumenty, zgłasza darowiznę do urzędu skarbowego i pobiera podatek, jeżeli jest należny. Jeżeli nieruchomość przekazywana jest pomiędzy najbliższą rodziną, zazwyczaj można skorzystać z pełnego zwolnienia podatkowego.
Darowizna od jednego rodzica lub od obojga
Przy zgłoszeniu SD-Z2 znaczenie ma również to, kto formalnie jest darczyńcą.
Jeżeli pieniądze przekazuje tylko jeden rodzic, składa się jedno zgłoszenie. Jeżeli darowizna pochodzi od obojga rodziców, urząd zwykle oczekuje dwóch osobnych formularzy SD-Z2 – po jednym dla każdego z rodziców.
Najczęściej przyjmuje się wtedy, że każdy z rodziców przekazał połowę całej kwoty.
Co grozi za brak zgłoszenia SD-Z2
Jeżeli obdarowany nie zgłosi darowizny w ciągu 6 miesięcy, może stracić prawo do zwolnienia z podatku. Wtedy konieczne będzie złożenie formularza SD-3 i rozliczenie podatku według zasad dla I grupy podatkowej.
Problemy mogą być jeszcze większe, gdy urząd wykryje niezgłoszoną darowiznę dopiero podczas kontroli. W takich sytuacjach możliwe jest zastosowanie sankcyjnej stawki podatku wynoszącej nawet 20%.
Kiedy trzeba zapłacić podatek
Podatek od darowizny nie jest płacony od razu po otrzymaniu majątku. Najpierw urząd skarbowy wydaje decyzję określającą wysokość podatku.
Po otrzymaniu decyzji podatnik ma 14 dni na zapłatę. Spóźnienie może oznaczać konieczność zapłaty odsetek.
O czym warto pamiętać w 2026 roku
Większość problemów związanych z podatkiem od darowizny nie wynika z samej wartości przekazanego majątku, ale z niedopełnienia formalności. Nawet darowizna całkowicie zwolniona z podatku może później stać się problemem, jeśli zabraknie przelewu, potwierdzenia wpłaty albo zgłoszenia SD-Z2.
Dlatego przy większych kwotach najlepiej od początku zadbać o odpowiednią dokumentację i zachować wszystkie potwierdzenia przelewów czy wpłat bankowych.
