Ministerstwo Finansów przygotowało obszerną nowelizację ustawy o VAT, która ma jednocześnie uprościć część obowiązków przedsiębiorców, dostosować polskie przepisy do prawa unijnego oraz uszczelnić system podatkowy. Większość zmian ma wejść w życie 1 października 2026 roku, natomiast wybrane rozwiązania zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku. Dla wielu firm będą to zmiany odczuwalne przede wszystkim w codziennych rozliczeniach, dokumentowaniu transakcji oraz kontaktach z urzędem skarbowym.
Najważniejsze terminy wejścia w życie zmian
Projekt przewiduje dwa główne etapy wdrażania nowych przepisów. Od 1 października 2026 r. mają obowiązywać przede wszystkim uproszczenia dotyczące rozliczeń VAT, importu, rejestracji podatników oraz ograniczenia części obowiązków administracyjnych. Natomiast od 1 stycznia 2027 r. zaczną obowiązywać m.in. przepisy dotyczące składu VAT, nowych zasad liczenia limitu zwolnienia podmiotowego oraz likwidacji obowiązku wcześniejszej zapłaty VAT przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu samochodów.
Skład VAT – nowe rozwiązanie od 2027 roku
Jedną z najciekawszych nowości będzie możliwość korzystania ze składu VAT. Rozwiązanie to ma ułatwić obrót niektórymi towarami poprzez odroczenie obowiązku zapłaty podatku do momentu opuszczenia składu. Mechanizm ma przypominać funkcjonujące już od lat składy celne i zwiększyć konkurencyjność polskich przedsiębiorstw zajmujących się handlem międzynarodowym. Szczegółowe zasady funkcjonowania składów VAT zostaną określone w przepisach wykonawczych.
Łatwiejsze rozliczanie importu towarów
Nowelizacja przewiduje również dostosowanie przepisów do nowych procedur celnych funkcjonujących w systemie AIS/IMPORT PLUS. Zmiany mają uporządkować sposób rozliczania podatku przy imporcie oraz wyeliminować wątpliwości dotyczące momentu wykazywania VAT w deklaracji. Przepisy zostaną dopasowane do praktyki stosowania uproszczonych zgłoszeń celnych oraz rozliczeń zamknięcia. Dla importerów oznacza to przede wszystkim większą przejrzystość przepisów i mniejsze ryzyko błędów przy rozliczeniach.
Koniec obowiązku przedstawiania potwierdzenia rejestracji VAT
To jedna z deregulacyjnych zmian, która ograniczy formalności. Obecnie w niektórych sytuacjach przedsiębiorca musi przedstawiać urzędowi potwierdzenie rejestracji jako czynny podatnik VAT. Po zmianach administracja skarbowa będzie mogła samodzielnie zweryfikować ten status w swoich systemach, bez konieczności dostarczania dodatkowych dokumentów przez podatnika.
Zmiany dotyczące ulgi na złe długi
Projekt doprecyzowuje również zasady korzystania z ulgi na złe długi przez podatników rozliczających się metodą kasową. Nowe przepisy mają wyeliminować sytuacje, w których możliwość zastosowania ulgi pojawiała się wcześniej niż obowiązek podatkowy. Po zmianach korekta będzie możliwa dopiero po powstaniu obowiązku podatkowego zgodnie z zasadami metody kasowej.
Łagodniejsze zasady przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu samochodów
Od początku 2027 roku zniknie obowiązek zapłaty VAT w ciągu 14 dni przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu pojazdów. Dzięki temu przedsiębiorcy sprowadzający samochody z innych państw Unii Europejskiej będą mogli rozliczać podatek na zasadach ogólnych, bez konieczności wcześniejszej wpłaty. To rozwiązanie powinno poprawić płynność finansową wielu firm.
Zmiany w rejestracji podatników VAT
Ministerstwo planuje również uszczelnienie zasad rejestracji. Nowe przepisy mają umożliwić między innymi:
- odmowę ponownej rejestracji podatnika, który wcześniej został wykreślony z rejestru i nie złożył zaległych deklaracji,
- odmowę rejestracji podmiotom zobowiązanym do ustanowienia przedstawiciela podatkowego, które tego nie zrobiły,
- wykreślenie podatnika z rejestru w przypadku braku wymaganego przedstawiciela podatkowego.
Mniej obowiązków administracyjnych
Projekt przewiduje również szereg uproszczeń, które mają zmniejszyć liczbę dokumentów składanych przez przedsiębiorców. Po wejściu nowych przepisów zniknie między innymi:
- obowiązek składania odrębnej informacji o spisie z natury,
- obowiązek składania formularza VAT-Z w wielu przypadkach zakończenia działalności,
- konieczność aktualizacji VAT-R wyłącznie z powodu zmiany właściwości urzędu skarbowego wynikającej ze zmiany adresu,
- obowiązek wykazywania części danych w deklaracjach dotyczących zakupów zwolnionych z VAT od zagranicznych kontrahentów.
Doprecyzowanie przepisów zgodnie z orzecznictwem TSUE
Nowelizacja uwzględnia również najnowsze orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Między innymi rozszerzona zostanie możliwość stosowania stawki 0% VAT dla wybranych usług związanych z importem towarów, jeżeli ich wartość została uwzględniona w podstawie opodatkowania importu. Zmodyfikowane zostaną także przepisy dotyczące prawa do odliczenia VAT, tak aby były zgodne z aktualnym orzecznictwem unijnym.
Co oznaczają zmiany dla przedsiębiorców?
Choć część nowych przepisów ma charakter techniczny, ich wpływ na codzienną działalność firm będzie zauważalny. Przedsiębiorcy mogą spodziewać się mniejszej liczby formalności administracyjnych, bardziej przejrzystych zasad rozliczania importu oraz kilku ułatwień poprawiających płynność finansową. Jednocześnie Ministerstwo Finansów wzmacnia mechanizmy kontrolne dotyczące rejestracji podatników oraz odpowiedzialności za rozliczenia VAT. Oznacza to, że firmy powinny odpowiednio wcześniej przygotować swoje procedury księgowe oraz wykorzystywane systemy do nowych regulacji.
Podsumowanie
Nadchodzące zmiany w podatku VAT mają dwa główne cele – uproszczenie rozliczeń dla uczciwych przedsiębiorców oraz dalsze uszczelnienie systemu podatkowego. Warto już teraz zapoznać się z planowanymi regulacjami i sprawdzić, czy będą wymagały zmian w sposobie prowadzenia rozliczeń lub aktualizacji wykorzystywanego oprogramowania księgowego. Dzięki odpowiedniemu przygotowaniu wejście nowych przepisów w życie będzie znacznie łatwiejsze i pozwoli uniknąć niepotrzebnych błędów.
