Od 2026 roku przedsiębiorcy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów (PKPiR) oraz ewidencję przychodów muszą przygotować się do kolejnego etapu cyfryzacji rozliczeń podatkowych. Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie JPK_ST, czyli Jednolitego Pliku Kontrolnego obejmującego ewidencję lub wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Nowy obowiązek dotyczy zarówno przedsiębiorców rozliczających podatek dochodowy według skali podatkowej lub podatkiem liniowym, jak i osób korzystających z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Dotychczas informacje o firmowym majątku znajdowały się przede wszystkim w ewidencjach prowadzonych przez przedsiębiorców lub ich biura rachunkowe. Urząd skarbowy mógł zażądać ich udostępnienia podczas kontroli. Nowe przepisy przewidują przekazywanie tych danych elektronicznie, w ujednoliconym formacie XML, po zakończeniu roku podatkowego. JPK_ST nie oznacza wprowadzenia nowego podatku. Jest dodatkowym obowiązkiem sprawozdawczym, którego celem jest umożliwienie administracji skarbowej analizy majątku przedsiębiorstwa, jego wartości oraz sposobu rozliczania amortyzacji.
JPK_ST to elektroniczna struktura zawierająca informacje o środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w działalności gospodarczej. Stanowi część systemu JPK_PD, obejmującego elektroniczne raportowanie danych istotnych dla rozliczeń podatku dochodowego.
Struktura została przygotowana z myślą o przedsiębiorcach prowadzących uproszczoną księgowość, czyli podatkową księgę przychodów i rozchodów lub ewidencję przychodów. W pliku wykazywane są informacje dotyczące poszczególnych składników majątku, między innymi ich nazwy, wartości początkowej, daty nabycia, przyjęcia do użytkowania oraz stosowanych zasad amortyzacji.
Przykładowo przedsiębiorca, który posiada samochód firmowy, maszynę produkcyjną, specjalistyczne urządzenie lub oprogramowanie zaliczone do wartości niematerialnych i prawnych, powinien odpowiednio uwzględnić te składniki w prowadzonej ewidencji lub wykazie. JPK_ST odzwierciedla te informacje w formacie umożliwiającym ich automatyczne przetwarzanie przez administrację skarbową.
Nowe przepisy obejmują przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą i rozliczających podatek dochodowy od osób fizycznych na podstawie PKPiR lub ewidencji przychodów. Dotyczy to przede wszystkim jednoosobowych działalności gospodarczych, ale również określonych spółek osobowych, których wspólnicy rozliczają podatek dochodowy na zasadach przewidzianych dla tych form ewidencji.
W praktyce JPK_ST obejmuje trzy podstawowe grupy przedsiębiorców.
W przypadku przedsiębiorców prowadzących pełną księgowość zastosowanie ma odrębna struktura JPK_ST_KR. Oznacza to, że nie każdy podatnik wykazujący środki trwałe korzysta z tego samego rodzaju pliku.
Wprowadzanie nowego obowiązku zostało podzielone na dwa etapy. Dzięki temu przedsiębiorcy mają czas na dostosowanie oprogramowania i przygotowanie ewidencji.
Istotne jest to, że o rozpoczęciu obowiązku nie decyduje wysokość przychodów przedsiębiorstwa, lecz przynależność do odpowiedniej grupy podatników.
Przykładowo przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, który rozlicza VAT miesięcznie i prowadzi PKPiR, został objęty nowymi wymaganiami od 1 stycznia 2026 roku. Natomiast przedsiębiorca korzystający ze zwolnienia z VAT, który prowadzi ewidencję przychodów na potrzeby ryczałtu, co do zasady zostanie objęty tym obowiązkiem od 1 stycznia 2027 roku.
Warto pamiętać, że rozpoczęcie obowiązku prowadzenia ewidencji zgodnie z nowymi zasadami nie oznacza konieczności natychmiastowego wysyłania pliku. JPK_ST jest przekazywany po zakończeniu roku podatkowego.
Nowa struktura zawiera dane umożliwiające identyfikację poszczególnych składników majątku oraz ustalenie ich wartości na potrzeby podatkowe. Zakres informacji różni się częściowo w zależności od tego, czy przedsiębiorca prowadzi PKPiR, czy ewidencję przychodów.
Podstawowym elementem pliku jest opis składnika majątku. W zależności od rodzaju ewidencji i wymagań poszczególnych pól wykazuje się między innymi nazwę środka trwałego, datę jego nabycia lub wytworzenia, datę przyjęcia do używania oraz dane dokumentu stanowiącego podstawę nabycia. Przykładowo zakupione urządzenie może zostać opisane jako „Drukarka przemysłowa”, a samochód jako „Samochód osobowy BMW”. Odpowiednie oznaczenia pozwalają ustalić, jaki składnik majątku znajduje się w firmie i kiedy został wprowadzony do ewidencji.
Jednym z najważniejszych elementów JPK_ST jest wartość początkowa składnika majątku. Stanowi ona podstawę do ustalania odpisów amortyzacyjnych, jeżeli dany składnik podlega amortyzacji. Wartość początkowa może odpowiadać cenie nabycia, kosztowi wytworzenia albo innej wartości ustalonej zgodnie z przepisami podatkowymi. Nie zawsze jest to po prostu kwota brutto z faktury. Przykładowo podatnik VAT czynny, któremu przysługuje pełne odliczenie VAT od zakupu maszyny, zazwyczaj ustala jej wartość początkową bez podatku podlegającego odliczeniu. Jeżeli natomiast podatek VAT nie podlega odliczeniu, może on zwiększać wartość początkową, zgodnie z obowiązującymi zasadami.
W strukturze JPK_ST przewidziano również informacje dotyczące Klasyfikacji Środków Trwałych. KŚT służy do przyporządkowania majątku do odpowiednich kategorii, na przykład budynków, maszyn, urządzeń, środków transportu czy narzędzi. Klasyfikacja ma znaczenie między innymi przy ustalaniu podatkowych stawek amortyzacyjnych. Pole dotyczące symbolu KŚT jest w strukturze JPK_ST przewidziane jako opcjonalne.
Plik zawiera również oznaczenie rodzaju dokumentu, na podstawie którego nabyto lub wytworzono określony składnik majątku.
Dzięki tym informacjom można ustalić, czy środek trwały został zakupiony, otrzymany w darowiźnie, wniesiony aportem czy wytworzony we własnym zakresie.
Przedsiębiorcy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów są zobowiązani do prowadzenia ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych na zasadach wynikających z przepisów podatkowych. Ewidencja ta pozwala ustalić wartość poszczególnych składników majątku oraz wysokość odpisów amortyzacyjnych zaliczanych do kosztów uzyskania przychodów.
W strukturze JPK_ST przewidziano dla tej grupy podatników odrębną część oznaczoną jako PKPIR. Zawiera ona dane dotyczące poszczególnych środków trwałych, zastosowanych metod amortyzacji, stawek amortyzacyjnych, wartości początkowych oraz określonych zdarzeń związanych z majątkiem.
Przykładowo przedsiębiorca prowadzący firmę budowlaną może posiadać w ewidencji koparkę, samochód dostawczy i specjalistyczne narzędzia. Jeżeli składniki te zostały zakwalifikowane jako środki trwałe, dane dotyczące ich wartości i amortyzacji powinny znaleźć odzwierciedlenie w JPK_ST.
Co ważne, JPK_ST nie zastępuje JPK_PKPIR. Są to dwa osobne pliki, obejmujące inne informacje.
Obowiązek JPK_ST obejmuje również podatników korzystających z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Może to budzić wątpliwości, ponieważ ryczałtowcy nie rozliczają kosztów uzyskania przychodów w taki sposób jak przedsiębiorcy prowadzący PKPiR. Nie oznacza to jednak, że nie muszą dokumentować firmowego majątku.
Podatnicy na ryczałcie mają obowiązek prowadzenia wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych zgodnie z odpowiednimi przepisami. W JPK_ST przeznaczono dla nich część oznaczoną jako EWP.
Wykaz obejmuje między innymi informacje o nazwie składnika majątku, datach nabycia i przyjęcia do użytkowania, wartości początkowej oraz stawce amortyzacyjnej. Zakres danych nie jest jednak identyczny jak dla przedsiębiorców prowadzących PKPiR.
Przykładowo informatyk prowadzący działalność gospodarczą na ryczałcie może kupić specjalistyczny serwer o wartości 25 000 zł, który zostanie zakwalifikowany jako środek trwały. Mimo że jego zakup nie pomniejszy przychodu stanowiącego podstawę opodatkowania ryczałtem, składnik ten powinien zostać odpowiednio uwzględniony w wykazie środków trwałych.
Jednym z istotnych elementów nowej struktury są informacje o amortyzacji. Amortyzacja polega na rozliczaniu wartości środka trwałego w czasie, zgodnie z przepisami podatkowymi. Niektóre składniki majątku mogą być amortyzowane przez kilka lat, natomiast w określonych przypadkach przepisy dopuszczają jednorazowe odpisy amortyzacyjne.
W strukturze JPK_ST przewidziano oznaczenia metod amortyzacji.
Przykładowo przedsiębiorca, który kupił maszynę produkcyjną i amortyzuje ją metodą liniową, powinien zastosować odpowiednie oznaczenie tej metody. Oprócz tego w ewidencji należy prawidłowo określić stawkę amortyzacyjną oraz wartości odpisów, zgodnie z zakresem wymaganym dla danego rodzaju ewidencji.
Załóżmy, że przedsiębiorca prowadzący PKPiR zakupił urządzenie o wartości początkowej 60 000 zł. Urządzenie zostało przyjęte do używania 1 marca 2026 roku i jest amortyzowane metodą liniową według stawki 20% rocznie. W takim przypadku roczna kwota amortyzacji wynosi 12 000 zł, a miesięczny odpis 1 000 zł. Przy standardowym rozpoczęciu amortyzacji od miesiąca następującego po przyjęciu środka trwałego do używania pierwszy odpis zostanie dokonany w kwietniu 2026 roku.
Ostatnia wartość obejmuje dziewięć miesięcy amortyzacji, od kwietnia do grudnia 2026 roku. Odpowiednie informacje o urządzeniu i jego amortyzacji będą podstawą do przygotowania danych JPK_ST.
Tak. Nowy obowiązek nie ogranicza się wyłącznie do składników majątku zakupionych po 1 stycznia 2026 roku. Jeżeli przedsiębiorca posiada środki trwałe nabyte wcześniej, które nadal znajdują się w ewidencji lub wykazie, powinien uwzględnić je w raportowanych danych.
Przykładowo przedsiębiorca, który kupił samochód firmowy w 2022 roku i nadal wykorzystuje go w działalności w 2026 roku, nie może pominąć tego pojazdu wyłącznie dlatego, że został zakupiony przed wprowadzeniem JPK_ST. Dotyczy to również starszych maszyn, urządzeń oraz wartości niematerialnych i prawnych.
Należy przy tym pamiętać, że zakres wymaganych informacji może zależeć od rodzaju prowadzonej ewidencji oraz zasad przewidzianych dla poszczególnych pól struktury.
Zakończenie amortyzacji nie oznacza automatycznie usunięcia środka trwałego z ewidencji. Przedsiębiorca może posiadać samochód, maszynę lub urządzenie, którego wartość została już w całości rozliczona poprzez odpisy amortyzacyjne, ale które nadal jest wykorzystywane w działalności gospodarczej.
Jeżeli taki składnik pozostaje w ewidencji środków trwałych, powinien zostać odpowiednio uwzględniony w JPK_ST.
Przykładowo firma może korzystać z maszyny zakupionej w 2018 roku, która została całkowicie zamortyzowana w 2023 roku. Sam fakt zakończenia amortyzacji nie powoduje, że maszyna przestaje być środkiem trwałym. Istotne jest więc prawidłowe prowadzenie ewidencji i odnotowywanie zdarzeń powodujących wycofanie określonych składników majątku.
Ewidencja środków trwałych powinna odzwierciedlać nie tylko nabycie składników majątku, ale również zdarzenia związane z zakończeniem ich użytkowania. Może to być sprzedaż samochodu firmowego, likwidacja uszkodzonego urządzenia, kradzież albo stwierdzenie niedoboru.
Przykładowo przedsiębiorca, który w czerwcu 2026 roku sprzedał samochód figurujący w ewidencji środków trwałych, powinien odpowiednio odnotować tę operację. W strukturze JPK_ST przewidziano pola dotyczące daty likwidacji, zbycia, stwierdzenia niedoboru lub kradzieży.
Ważne jest, aby dane wykazywane w pliku były zgodne z rzeczywistym stanem prowadzonej ewidencji.
To jedno z praktycznych pytań związanych z nowymi obowiązkami. Nie każdy przedsiębiorca posiada samochód firmowy, maszyny, urządzenia lub wartości niematerialne i prawne podlegające ujęciu w ewidencji.
Przykładowo osoba świadcząca usługi informatyczne może wykorzystywać jedynie komputer o wartości, która pozwala na bezpośrednie zaliczenie wydatku do kosztów podatkowych, bez wprowadzania sprzętu do ewidencji środków trwałych. W takiej sytuacji ewidencja może nie zawierać żadnych składników majątku.
Należy jednak odróżnić brak środków trwałych od braku obowiązku raportowania. Przedsiębiorca objęty przepisami o JPK_ST powinien stosować zasady dotyczące przekazywania danych również wtedy, gdy nie posiada składników wymagających wykazania. Sposób przygotowania pliku bez pozycji powinien być zgodny z aktualną strukturą i dokumentacją techniczną.
Sam brak środków trwałych nie powinien być zatem traktowany jako automatyczne zwolnienie z obowiązków wynikających z nowych przepisów.
Od 2026 roku przedsiębiorcy prowadzący uproszczoną księgowość zostają stopniowo objęci nowymi obowiązkami związanymi z raportowaniem danych podatkowych. W zależności od formy opodatkowania zastosowanie mają trzy struktury.
Przedsiębiorca prowadzący PKPiR będzie zatem korzystał z JPK_PKPIR oraz JPK_ST. Natomiast przedsiębiorca rozliczający się ryczałtem będzie przekazywał dane w strukturach JPK_EWP oraz JPK_ST.
JPK_ST jest osobnym plikiem, ponieważ informacje o majątku przedsiębiorstwa zostały oddzielone od bieżącej ewidencji przychodów i kosztów.
Warto również rozróżnić JPK_ST i JPK_ST_KR. Chociaż nazwy są podobne, struktury zostały przygotowane dla różnych grup podatników.
JPK_ST przeznaczony jest dla przedsiębiorców prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów albo ewidencję przychodów. JPK_ST_KR dotyczy natomiast podmiotów prowadzących pełną księgowość, czyli księgi rachunkowe.
Obie struktury służą raportowaniu informacji o majątku, jednak różnią się zakresem danych i wymaganiami wynikającymi ze sposobu prowadzenia księgowości. Przedsiębiorca powinien więc korzystać ze struktury właściwej dla prowadzonej dokumentacji podatkowej.
JPK_ST i Krajowy System e-Faktur dotyczą różnych obszarów działalności gospodarczej, ale informacje zgromadzone w obu systemach mogą się uzupełniać.
KSeF przechowuje faktury ustrukturyzowane, natomiast JPK_ST obejmuje dane dotyczące środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
Przykładowo przedsiębiorca kupuje urządzenie za 30 000 zł netto. Sprzedawca wystawia fakturę w KSeF, a nabywca wprowadza urządzenie do ewidencji środków trwałych. Faktura dokumentuje zakup, natomiast JPK_ST pozwala wykazać wartość początkową urządzenia i informacje dotyczące jego amortyzacji.
Administracja skarbowa może wykorzystywać takie dane do analizy poprawności rozliczeń podatkowych. Nie oznacza to jednak, że każdy środek trwały musi posiadać fakturę z KSeF. Nabycie lub powstanie składnika majątku może być udokumentowane również w inny sposób.
JPK_ST jest przekazywany po zakończeniu roku podatkowego, w terminie właściwym dla złożenia rocznego zeznania podatkowego. W przypadku przedsiębiorców prowadzących PKPiR lub ewidencję przychodów termin ten przypada co do zasady na 30 kwietnia następnego roku.
Oznacza to, że przedsiębiorcy objęci obowiązkiem od 1 stycznia 2026 roku powinni przesłać pierwszy plik JPK_ST za 2026 rok do 30 kwietnia 2027 roku.
Pozostali przedsiębiorcy, którzy zostaną objęci obowiązkiem od 1 stycznia 2027 roku, po raz pierwszy przekażą plik za 2027 rok do 30 kwietnia 2028 roku.
Warto podkreślić, że JPK_ST nie jest składany co miesiąc, tak jak JPK_V7M. Jest to raportowanie roczne, obejmujące dane dotyczące określonego roku podatkowego.
Plik JPK_ST przygotowywany jest w formacie XML, zgodnym ze strukturą logiczną opublikowaną przez Ministerstwo Finansów. W obowiązującym wariancie JPK_ST(1) wykorzystywana jest wersja schematu 1-2.
Struktura obejmuje cztery podstawowe elementy.
Elementy PKPIR i EWP są alternatywne. Oznacza to, że w jednym pliku wykazuje się dane zgodnie z właściwym rodzajem prowadzonej ewidencji.
Do przygotowania JPK_ST potrzebny jest program obsługujący ewidencję środków trwałych i umożliwiający eksport danych do odpowiedniej struktury XML. Następnie plik należy przekazać elektronicznie do administracji skarbowej, korzystając z odpowiedniego narzędzia obsługującego wysyłkę JPK.
Po prawidłowym przyjęciu dokumentu należy zachować Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO).
Przedsiębiorcy powinni przede wszystkim sprawdzić, czy prowadzone ewidencje środków trwałych zawierają dane wymagane przez nową strukturę. W wielu firmach wykazy majątku były przez lata prowadzone w arkuszach kalkulacyjnych lub starszych programach księgowych. Takie rozwiązania nie zawsze pozwalają automatycznie wygenerować prawidłowy plik XML.
Szczególne znaczenie ma uporządkowanie informacji dotyczących dat nabycia i przyjęcia składników majątku do używania, wartości początkowych, metod amortyzacji oraz operacji związanych ze sprzedażą lub likwidacją środków trwałych.
Warto również sprawdzić, czy ewidencja zawiera składniki majątku nabyte przed 2026 rokiem oraz czy zostały z niej prawidłowo usunięte środki trwałe, które wcześniej sprzedano lub zlikwidowano.
Odpowiednie przygotowanie pozwoli uniknąć problemów podczas generowania i weryfikacji pierwszego pliku.
Nowe obowiązki związane z JPK_ST wymagają korzystania z narzędzi umożliwiających prowadzenie odpowiedniej ewidencji środków trwałych. Warto jednak pamiętać, że program do wystawiania faktur nie zawsze jest jednocześnie programem do prowadzenia ewidencji majątku przedsiębiorstwa.
Serwis Fakturowo.pl umożliwia wystawianie faktur, obsługę KSeF oraz generowanie wybranych struktur JPK, w tym JPK_V7 i JPK_FA. Ponadto serwis umożliwia prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz ewidencji przychodów.
Należy jednak odróżnić dane dotyczące sprzedaży i zakupów od informacji wymaganych w JPK_ST. Do przygotowania tego pliku nie wystarczy bowiem samo posiadanie faktury dokumentującej zakup urządzenia lub samochodu.
Konieczne jest także prowadzenie odpowiedniej ewidencji środków trwałych, zawierającej informacje o wartościach początkowych, metodach amortyzacji i pozostałych danych wymaganych strukturą.
JPK_ST to kolejny element cyfryzacji rozliczeń podatkowych w Polsce. Nowy obowiązek obejmuje przedsiębiorców prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów oraz ewidencję przychodów, w tym osoby korzystające z ryczałtu.
Najważniejsza zmiana polega na konieczności prowadzenia danych dotyczących środków trwałych w sposób umożliwiający ich elektroniczne przekazywanie administracji skarbowej.
Wprowadzenie obowiązku zostało podzielone na dwa etapy. Od 1 stycznia 2026 roku objęto nim podatników zobowiązanych do miesięcznego raportowania JPK_V7M, natomiast od 1 stycznia 2027 roku obowiązek obejmie pozostałych przedsiębiorców należących do właściwych grup podatników.
Pierwsze pliki JPK_ST za 2026 rok należy przekazać do 30 kwietnia 2027 roku. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność sprawdzenia ewidencji majątku oraz upewnienia się, że wykorzystywane oprogramowanie pozwala przygotować plik zgodny z wymaganiami Ministerstwa Finansów. Warto zadbać o to odpowiednio wcześniej, ponieważ prawidłowo prowadzona ewidencja środków trwałych będzie miała coraz większe znaczenie w elektronicznych rozliczeniach podatkowych.
Czym jest JPK_ST?
JPK_ST to elektroniczna struktura zawierająca informacje o środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w działalności gospodarczej. Stanowi część systemu JPK_PD, obejmującego elektroniczne raportowanie danych istotnych dla rozliczeń podatku dochodowego.
Struktura została przygotowana z myślą o przedsiębiorcach prowadzących uproszczoną księgowość, czyli podatkową księgę przychodów i rozchodów lub ewidencję przychodów. W pliku wykazywane są informacje dotyczące poszczególnych składników majątku, między innymi ich nazwy, wartości początkowej, daty nabycia, przyjęcia do użytkowania oraz stosowanych zasad amortyzacji.
Przykładowo przedsiębiorca, który posiada samochód firmowy, maszynę produkcyjną, specjalistyczne urządzenie lub oprogramowanie zaliczone do wartości niematerialnych i prawnych, powinien odpowiednio uwzględnić te składniki w prowadzonej ewidencji lub wykazie. JPK_ST odzwierciedla te informacje w formacie umożliwiającym ich automatyczne przetwarzanie przez administrację skarbową.
Kogo dotyczy obowiązek składania JPK_ST?
Nowe przepisy obejmują przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą i rozliczających podatek dochodowy od osób fizycznych na podstawie PKPiR lub ewidencji przychodów. Dotyczy to przede wszystkim jednoosobowych działalności gospodarczych, ale również określonych spółek osobowych, których wspólnicy rozliczają podatek dochodowy na zasadach przewidzianych dla tych form ewidencji.
W praktyce JPK_ST obejmuje trzy podstawowe grupy przedsiębiorców.
| Forma opodatkowania | Prowadzona dokumentacja | Struktura środków trwałych |
|---|---|---|
| Skala podatkowa (12% i 32%) | PKPiR | JPK_ST |
| Podatek liniowy (19%) | PKPiR | JPK_ST |
| Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych | Ewidencja przychodów | JPK_ST |
W przypadku przedsiębiorców prowadzących pełną księgowość zastosowanie ma odrębna struktura JPK_ST_KR. Oznacza to, że nie każdy podatnik wykazujący środki trwałe korzysta z tego samego rodzaju pliku.
Od kiedy obowiązuje JPK_ST?
Wprowadzanie nowego obowiązku zostało podzielone na dwa etapy. Dzięki temu przedsiębiorcy mają czas na dostosowanie oprogramowania i przygotowanie ewidencji.
| Rozpoczęcie obowiązku | Kogo dotyczy | Pierwsza wysyłka |
|---|---|---|
| 1 stycznia 2026 r. | Podatnicy PIT zobowiązani do przesyłania miesięcznego JPK_V7M | Za 2026 rok, do 30 kwietnia 2027 r. |
| 1 stycznia 2027 r. | Pozostali podatnicy PIT, w tym rozliczający VAT kwartalnie oraz przedsiębiorcy zwolnieni z VAT | Za 2027 rok, do 30 kwietnia 2028 r. |
Istotne jest to, że o rozpoczęciu obowiązku nie decyduje wysokość przychodów przedsiębiorstwa, lecz przynależność do odpowiedniej grupy podatników.
Przykładowo przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, który rozlicza VAT miesięcznie i prowadzi PKPiR, został objęty nowymi wymaganiami od 1 stycznia 2026 roku. Natomiast przedsiębiorca korzystający ze zwolnienia z VAT, który prowadzi ewidencję przychodów na potrzeby ryczałtu, co do zasady zostanie objęty tym obowiązkiem od 1 stycznia 2027 roku.
Warto pamiętać, że rozpoczęcie obowiązku prowadzenia ewidencji zgodnie z nowymi zasadami nie oznacza konieczności natychmiastowego wysyłania pliku. JPK_ST jest przekazywany po zakończeniu roku podatkowego.
Jakie informacje zawiera JPK_ST?
Nowa struktura zawiera dane umożliwiające identyfikację poszczególnych składników majątku oraz ustalenie ich wartości na potrzeby podatkowe. Zakres informacji różni się częściowo w zależności od tego, czy przedsiębiorca prowadzi PKPiR, czy ewidencję przychodów.
Dane identyfikacyjne środka trwałego
Podstawowym elementem pliku jest opis składnika majątku. W zależności od rodzaju ewidencji i wymagań poszczególnych pól wykazuje się między innymi nazwę środka trwałego, datę jego nabycia lub wytworzenia, datę przyjęcia do używania oraz dane dokumentu stanowiącego podstawę nabycia. Przykładowo zakupione urządzenie może zostać opisane jako „Drukarka przemysłowa”, a samochód jako „Samochód osobowy BMW”. Odpowiednie oznaczenia pozwalają ustalić, jaki składnik majątku znajduje się w firmie i kiedy został wprowadzony do ewidencji.
Wartość początkowa środka trwałego
Jednym z najważniejszych elementów JPK_ST jest wartość początkowa składnika majątku. Stanowi ona podstawę do ustalania odpisów amortyzacyjnych, jeżeli dany składnik podlega amortyzacji. Wartość początkowa może odpowiadać cenie nabycia, kosztowi wytworzenia albo innej wartości ustalonej zgodnie z przepisami podatkowymi. Nie zawsze jest to po prostu kwota brutto z faktury. Przykładowo podatnik VAT czynny, któremu przysługuje pełne odliczenie VAT od zakupu maszyny, zazwyczaj ustala jej wartość początkową bez podatku podlegającego odliczeniu. Jeżeli natomiast podatek VAT nie podlega odliczeniu, może on zwiększać wartość początkową, zgodnie z obowiązującymi zasadami.
Klasyfikacja środków trwałych (KŚT)
W strukturze JPK_ST przewidziano również informacje dotyczące Klasyfikacji Środków Trwałych. KŚT służy do przyporządkowania majątku do odpowiednich kategorii, na przykład budynków, maszyn, urządzeń, środków transportu czy narzędzi. Klasyfikacja ma znaczenie między innymi przy ustalaniu podatkowych stawek amortyzacyjnych. Pole dotyczące symbolu KŚT jest w strukturze JPK_ST przewidziane jako opcjonalne.
Dokument potwierdzający nabycie
Plik zawiera również oznaczenie rodzaju dokumentu, na podstawie którego nabyto lub wytworzono określony składnik majątku.
| Oznaczenie | Rodzaj dokumentu |
|---|---|
| F | Faktura VAT |
| S | Umowa sprzedaży |
| D | Darowizna |
| N | Wkład niepieniężny |
| W | Wytworzenie |
| I | Inny dokument |
Dzięki tym informacjom można ustalić, czy środek trwały został zakupiony, otrzymany w darowiźnie, wniesiony aportem czy wytworzony we własnym zakresie.
JPK_ST dla przedsiębiorców prowadzących PKPiR
Przedsiębiorcy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów są zobowiązani do prowadzenia ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych na zasadach wynikających z przepisów podatkowych. Ewidencja ta pozwala ustalić wartość poszczególnych składników majątku oraz wysokość odpisów amortyzacyjnych zaliczanych do kosztów uzyskania przychodów.
W strukturze JPK_ST przewidziano dla tej grupy podatników odrębną część oznaczoną jako PKPIR. Zawiera ona dane dotyczące poszczególnych środków trwałych, zastosowanych metod amortyzacji, stawek amortyzacyjnych, wartości początkowych oraz określonych zdarzeń związanych z majątkiem.
Przykładowo przedsiębiorca prowadzący firmę budowlaną może posiadać w ewidencji koparkę, samochód dostawczy i specjalistyczne narzędzia. Jeżeli składniki te zostały zakwalifikowane jako środki trwałe, dane dotyczące ich wartości i amortyzacji powinny znaleźć odzwierciedlenie w JPK_ST.
Co ważne, JPK_ST nie zastępuje JPK_PKPIR. Są to dwa osobne pliki, obejmujące inne informacje.
JPK_ST dla przedsiębiorców na ryczałcie
Obowiązek JPK_ST obejmuje również podatników korzystających z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Może to budzić wątpliwości, ponieważ ryczałtowcy nie rozliczają kosztów uzyskania przychodów w taki sposób jak przedsiębiorcy prowadzący PKPiR. Nie oznacza to jednak, że nie muszą dokumentować firmowego majątku.
Podatnicy na ryczałcie mają obowiązek prowadzenia wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych zgodnie z odpowiednimi przepisami. W JPK_ST przeznaczono dla nich część oznaczoną jako EWP.
Wykaz obejmuje między innymi informacje o nazwie składnika majątku, datach nabycia i przyjęcia do użytkowania, wartości początkowej oraz stawce amortyzacyjnej. Zakres danych nie jest jednak identyczny jak dla przedsiębiorców prowadzących PKPiR.
Przykładowo informatyk prowadzący działalność gospodarczą na ryczałcie może kupić specjalistyczny serwer o wartości 25 000 zł, który zostanie zakwalifikowany jako środek trwały. Mimo że jego zakup nie pomniejszy przychodu stanowiącego podstawę opodatkowania ryczałtem, składnik ten powinien zostać odpowiednio uwzględniony w wykazie środków trwałych.
Amortyzacja środków trwałych w JPK_ST
Jednym z istotnych elementów nowej struktury są informacje o amortyzacji. Amortyzacja polega na rozliczaniu wartości środka trwałego w czasie, zgodnie z przepisami podatkowymi. Niektóre składniki majątku mogą być amortyzowane przez kilka lat, natomiast w określonych przypadkach przepisy dopuszczają jednorazowe odpisy amortyzacyjne.
W strukturze JPK_ST przewidziano oznaczenia metod amortyzacji.
| Oznaczenie | Metoda amortyzacji |
|---|---|
| L | Liniowa |
| D | Degresywna |
| J | Jednorazowa |
| I | Inna |
| X | Brak amortyzacji |
Przykładowo przedsiębiorca, który kupił maszynę produkcyjną i amortyzuje ją metodą liniową, powinien zastosować odpowiednie oznaczenie tej metody. Oprócz tego w ewidencji należy prawidłowo określić stawkę amortyzacyjną oraz wartości odpisów, zgodnie z zakresem wymaganym dla danego rodzaju ewidencji.
Przykład – zakup środka trwałego za 60 000 zł
Załóżmy, że przedsiębiorca prowadzący PKPiR zakupił urządzenie o wartości początkowej 60 000 zł. Urządzenie zostało przyjęte do używania 1 marca 2026 roku i jest amortyzowane metodą liniową według stawki 20% rocznie. W takim przypadku roczna kwota amortyzacji wynosi 12 000 zł, a miesięczny odpis 1 000 zł. Przy standardowym rozpoczęciu amortyzacji od miesiąca następującego po przyjęciu środka trwałego do używania pierwszy odpis zostanie dokonany w kwietniu 2026 roku.
| Informacja | Przykładowa wartość |
|---|---|
| Nazwa środka trwałego | Urządzenie produkcyjne |
| Data nabycia | 20.02.2026 |
| Data przyjęcia do używania | 01.03.2026 |
| Wartość początkowa | 60 000 zł |
| Metoda amortyzacji | Liniowa |
| Roczna stawka amortyzacji | 20% |
| Miesięczny odpis amortyzacyjny | 1 000 zł |
| Amortyzacja za 2026 rok | 9 000 zł |
Ostatnia wartość obejmuje dziewięć miesięcy amortyzacji, od kwietnia do grudnia 2026 roku. Odpowiednie informacje o urządzeniu i jego amortyzacji będą podstawą do przygotowania danych JPK_ST.
Czy w JPK_ST trzeba wykazywać środki trwałe zakupione przed 2026 rokiem?
Tak. Nowy obowiązek nie ogranicza się wyłącznie do składników majątku zakupionych po 1 stycznia 2026 roku. Jeżeli przedsiębiorca posiada środki trwałe nabyte wcześniej, które nadal znajdują się w ewidencji lub wykazie, powinien uwzględnić je w raportowanych danych.
Przykładowo przedsiębiorca, który kupił samochód firmowy w 2022 roku i nadal wykorzystuje go w działalności w 2026 roku, nie może pominąć tego pojazdu wyłącznie dlatego, że został zakupiony przed wprowadzeniem JPK_ST. Dotyczy to również starszych maszyn, urządzeń oraz wartości niematerialnych i prawnych.
Należy przy tym pamiętać, że zakres wymaganych informacji może zależeć od rodzaju prowadzonej ewidencji oraz zasad przewidzianych dla poszczególnych pól struktury.
Czy środki trwałe całkowicie zamortyzowane podlegają raportowaniu?
Zakończenie amortyzacji nie oznacza automatycznie usunięcia środka trwałego z ewidencji. Przedsiębiorca może posiadać samochód, maszynę lub urządzenie, którego wartość została już w całości rozliczona poprzez odpisy amortyzacyjne, ale które nadal jest wykorzystywane w działalności gospodarczej.
Jeżeli taki składnik pozostaje w ewidencji środków trwałych, powinien zostać odpowiednio uwzględniony w JPK_ST.
Przykładowo firma może korzystać z maszyny zakupionej w 2018 roku, która została całkowicie zamortyzowana w 2023 roku. Sam fakt zakończenia amortyzacji nie powoduje, że maszyna przestaje być środkiem trwałym. Istotne jest więc prawidłowe prowadzenie ewidencji i odnotowywanie zdarzeń powodujących wycofanie określonych składników majątku.
Sprzedaż i likwidacja środków trwałych w JPK_ST
Ewidencja środków trwałych powinna odzwierciedlać nie tylko nabycie składników majątku, ale również zdarzenia związane z zakończeniem ich użytkowania. Może to być sprzedaż samochodu firmowego, likwidacja uszkodzonego urządzenia, kradzież albo stwierdzenie niedoboru.
Przykładowo przedsiębiorca, który w czerwcu 2026 roku sprzedał samochód figurujący w ewidencji środków trwałych, powinien odpowiednio odnotować tę operację. W strukturze JPK_ST przewidziano pola dotyczące daty likwidacji, zbycia, stwierdzenia niedoboru lub kradzieży.
Ważne jest, aby dane wykazywane w pliku były zgodne z rzeczywistym stanem prowadzonej ewidencji.
Czy przedsiębiorca bez środków trwałych musi składać JPK_ST?
To jedno z praktycznych pytań związanych z nowymi obowiązkami. Nie każdy przedsiębiorca posiada samochód firmowy, maszyny, urządzenia lub wartości niematerialne i prawne podlegające ujęciu w ewidencji.
Przykładowo osoba świadcząca usługi informatyczne może wykorzystywać jedynie komputer o wartości, która pozwala na bezpośrednie zaliczenie wydatku do kosztów podatkowych, bez wprowadzania sprzętu do ewidencji środków trwałych. W takiej sytuacji ewidencja może nie zawierać żadnych składników majątku.
Należy jednak odróżnić brak środków trwałych od braku obowiązku raportowania. Przedsiębiorca objęty przepisami o JPK_ST powinien stosować zasady dotyczące przekazywania danych również wtedy, gdy nie posiada składników wymagających wykazania. Sposób przygotowania pliku bez pozycji powinien być zgodny z aktualną strukturą i dokumentacją techniczną.
Sam brak środków trwałych nie powinien być zatem traktowany jako automatyczne zwolnienie z obowiązków wynikających z nowych przepisów.
JPK_ST a JPK_PKPIR i JPK_EWP – czym różnią się te pliki?
Od 2026 roku przedsiębiorcy prowadzący uproszczoną księgowość zostają stopniowo objęci nowymi obowiązkami związanymi z raportowaniem danych podatkowych. W zależności od formy opodatkowania zastosowanie mają trzy struktury.
| Struktura | Przeznaczenie |
|---|---|
| JPK_PKPIR | Podatkowa księga przychodów i rozchodów |
| JPK_EWP | Ewidencja przychodów podatników korzystających z ryczałtu |
| JPK_ST | Ewidencja lub wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych |
Przedsiębiorca prowadzący PKPiR będzie zatem korzystał z JPK_PKPIR oraz JPK_ST. Natomiast przedsiębiorca rozliczający się ryczałtem będzie przekazywał dane w strukturach JPK_EWP oraz JPK_ST.
JPK_ST jest osobnym plikiem, ponieważ informacje o majątku przedsiębiorstwa zostały oddzielone od bieżącej ewidencji przychodów i kosztów.
JPK_ST a JPK_ST_KR – jaka jest różnica?
Warto również rozróżnić JPK_ST i JPK_ST_KR. Chociaż nazwy są podobne, struktury zostały przygotowane dla różnych grup podatników.
JPK_ST przeznaczony jest dla przedsiębiorców prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów albo ewidencję przychodów. JPK_ST_KR dotyczy natomiast podmiotów prowadzących pełną księgowość, czyli księgi rachunkowe.
Obie struktury służą raportowaniu informacji o majątku, jednak różnią się zakresem danych i wymaganiami wynikającymi ze sposobu prowadzenia księgowości. Przedsiębiorca powinien więc korzystać ze struktury właściwej dla prowadzonej dokumentacji podatkowej.
Czy JPK_ST jest powiązany z KSeF?
JPK_ST i Krajowy System e-Faktur dotyczą różnych obszarów działalności gospodarczej, ale informacje zgromadzone w obu systemach mogą się uzupełniać.
KSeF przechowuje faktury ustrukturyzowane, natomiast JPK_ST obejmuje dane dotyczące środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
Przykładowo przedsiębiorca kupuje urządzenie za 30 000 zł netto. Sprzedawca wystawia fakturę w KSeF, a nabywca wprowadza urządzenie do ewidencji środków trwałych. Faktura dokumentuje zakup, natomiast JPK_ST pozwala wykazać wartość początkową urządzenia i informacje dotyczące jego amortyzacji.
Administracja skarbowa może wykorzystywać takie dane do analizy poprawności rozliczeń podatkowych. Nie oznacza to jednak, że każdy środek trwały musi posiadać fakturę z KSeF. Nabycie lub powstanie składnika majątku może być udokumentowane również w inny sposób.
Do kiedy należy wysłać JPK_ST?
JPK_ST jest przekazywany po zakończeniu roku podatkowego, w terminie właściwym dla złożenia rocznego zeznania podatkowego. W przypadku przedsiębiorców prowadzących PKPiR lub ewidencję przychodów termin ten przypada co do zasady na 30 kwietnia następnego roku.
Oznacza to, że przedsiębiorcy objęci obowiązkiem od 1 stycznia 2026 roku powinni przesłać pierwszy plik JPK_ST za 2026 rok do 30 kwietnia 2027 roku.
Pozostali przedsiębiorcy, którzy zostaną objęci obowiązkiem od 1 stycznia 2027 roku, po raz pierwszy przekażą plik za 2027 rok do 30 kwietnia 2028 roku.
Warto podkreślić, że JPK_ST nie jest składany co miesiąc, tak jak JPK_V7M. Jest to raportowanie roczne, obejmujące dane dotyczące określonego roku podatkowego.
Jak wygenerować i wysłać JPK_ST?
Plik JPK_ST przygotowywany jest w formacie XML, zgodnym ze strukturą logiczną opublikowaną przez Ministerstwo Finansów. W obowiązującym wariancie JPK_ST(1) wykorzystywana jest wersja schematu 1-2.
Struktura obejmuje cztery podstawowe elementy.
| Element | Zawartość |
|---|---|
| Naglowek | Informacje techniczne, okres raportowania i urząd skarbowy |
| Podmiot1 | Dane identyfikacyjne podatnika |
| PKPIR | Ewidencja środków trwałych podatników prowadzących PKPiR |
| EWP | Wykaz środków trwałych podatników prowadzących ewidencję przychodów |
Elementy PKPIR i EWP są alternatywne. Oznacza to, że w jednym pliku wykazuje się dane zgodnie z właściwym rodzajem prowadzonej ewidencji.
Do przygotowania JPK_ST potrzebny jest program obsługujący ewidencję środków trwałych i umożliwiający eksport danych do odpowiedniej struktury XML. Następnie plik należy przekazać elektronicznie do administracji skarbowej, korzystając z odpowiedniego narzędzia obsługującego wysyłkę JPK.
Po prawidłowym przyjęciu dokumentu należy zachować Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO).
Jak przygotować firmę do obowiązkowego JPK_ST?
Przedsiębiorcy powinni przede wszystkim sprawdzić, czy prowadzone ewidencje środków trwałych zawierają dane wymagane przez nową strukturę. W wielu firmach wykazy majątku były przez lata prowadzone w arkuszach kalkulacyjnych lub starszych programach księgowych. Takie rozwiązania nie zawsze pozwalają automatycznie wygenerować prawidłowy plik XML.
Szczególne znaczenie ma uporządkowanie informacji dotyczących dat nabycia i przyjęcia składników majątku do używania, wartości początkowych, metod amortyzacji oraz operacji związanych ze sprzedażą lub likwidacją środków trwałych.
Warto również sprawdzić, czy ewidencja zawiera składniki majątku nabyte przed 2026 rokiem oraz czy zostały z niej prawidłowo usunięte środki trwałe, które wcześniej sprzedano lub zlikwidowano.
Odpowiednie przygotowanie pozwoli uniknąć problemów podczas generowania i weryfikacji pierwszego pliku.
JPK_ST a program do fakturowania
Nowe obowiązki związane z JPK_ST wymagają korzystania z narzędzi umożliwiających prowadzenie odpowiedniej ewidencji środków trwałych. Warto jednak pamiętać, że program do wystawiania faktur nie zawsze jest jednocześnie programem do prowadzenia ewidencji majątku przedsiębiorstwa.
Serwis Fakturowo.pl umożliwia wystawianie faktur, obsługę KSeF oraz generowanie wybranych struktur JPK, w tym JPK_V7 i JPK_FA. Ponadto serwis umożliwia prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz ewidencji przychodów.
Należy jednak odróżnić dane dotyczące sprzedaży i zakupów od informacji wymaganych w JPK_ST. Do przygotowania tego pliku nie wystarczy bowiem samo posiadanie faktury dokumentującej zakup urządzenia lub samochodu.
Konieczne jest także prowadzenie odpowiedniej ewidencji środków trwałych, zawierającej informacje o wartościach początkowych, metodach amortyzacji i pozostałych danych wymaganych strukturą.
Podsumowanie – co oznacza JPK_ST dla przedsiębiorców?
JPK_ST to kolejny element cyfryzacji rozliczeń podatkowych w Polsce. Nowy obowiązek obejmuje przedsiębiorców prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów oraz ewidencję przychodów, w tym osoby korzystające z ryczałtu.
Najważniejsza zmiana polega na konieczności prowadzenia danych dotyczących środków trwałych w sposób umożliwiający ich elektroniczne przekazywanie administracji skarbowej.
Wprowadzenie obowiązku zostało podzielone na dwa etapy. Od 1 stycznia 2026 roku objęto nim podatników zobowiązanych do miesięcznego raportowania JPK_V7M, natomiast od 1 stycznia 2027 roku obowiązek obejmie pozostałych przedsiębiorców należących do właściwych grup podatników.
Pierwsze pliki JPK_ST za 2026 rok należy przekazać do 30 kwietnia 2027 roku. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność sprawdzenia ewidencji majątku oraz upewnienia się, że wykorzystywane oprogramowanie pozwala przygotować plik zgodny z wymaganiami Ministerstwa Finansów. Warto zadbać o to odpowiednio wcześniej, ponieważ prawidłowo prowadzona ewidencja środków trwałych będzie miała coraz większe znaczenie w elektronicznych rozliczeniach podatkowych.
