Od 2026 roku kolejne grupy przedsiębiorców prowadzących pełną księgowość zostały objęte nowymi obowiązkami w zakresie elektronicznego raportowania danych podatkowych. Jedną z istotnych zmian jest wprowadzenie struktury JPK_ST_KR, która umożliwia administracji skarbowej szczegółową analizę majątku przedsiębiorstwa, wartości środków trwałych oraz dokonywanych odpisów amortyzacyjnych.
Dotychczas informacje o środkach trwałych znajdowały się przede wszystkim w wewnętrznych ewidencjach księgowych przedsiębiorstw. Urząd skarbowy mógł uzyskać do nich dostęp podczas kontroli lub w ramach czynności sprawdzających. Nowe przepisy wprowadzają obowiązek regularnego przekazywania tych danych w ujednoliconym formacie elektronicznym.
JPK_ST_KR stanowi część szerszego systemu JPK_PD, którego celem jest cyfryzacja rozliczeń podatku dochodowego. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność dostosowania ewidencji środków trwałych, uporządkowania informacji o amortyzacji oraz przygotowania oprogramowania księgowego do nowych wymagań.
JPK_ST_KR, czyli Jednolity Plik Kontrolny Środki Trwałe, to elektroniczna struktura zawierająca dane z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych prowadzonej przez podmioty stosujące pełną księgowość. Plik przygotowywany jest w formacie XML, zgodnym ze strukturą logiczną opublikowaną przez Ministerstwo Finansów. Jego podstawowym zadaniem jest przekazywanie szczegółowych informacji dotyczących majątku przedsiębiorstwa oraz sposobu jego ujmowania w księgach rachunkowych i rozliczeniach podatkowych. W praktyce JPK_ST_KR obejmuje między innymi informacje o zakupionych maszynach, urządzeniach, pojazdach, budynkach, wyposażeniu zaliczonym do środków trwałych oraz określonych wartościach niematerialnych i prawnych. Istotnym elementem raportowania są również dane dotyczące amortyzacji, w tym zastosowanych metod, stawek i wartości odpisów amortyzacyjnych. JPK_ST_KR nie zastępuje ewidencji środków trwałych. Jest jej elektronicznym odwzorowaniem, przygotowanym według jednolitych zasad obowiązujących podatników objętych nowymi przepisami.
Obowiązek przekazywania JPK_ST_KR dotyczy podmiotów prowadzących księgi rachunkowe, które zostały objęte przepisami dotyczącymi elektronicznego raportowania danych podatkowych. W szczególności są to spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne, spółki komandytowe, podatkowe grupy kapitałowe oraz przedsiębiorcy będący podatnikami PIT, którzy prowadzą pełną księgowość. Nie każda firma posiadająca środki trwałe będzie jednak zobowiązana do składania właśnie tej struktury. Przedsiębiorcy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów oraz podatnicy rozliczający się ryczałtem korzystają z odrębnej struktury JPK_ST. Rodzaj przekazywanego pliku zależy więc przede wszystkim od sposobu prowadzenia księgowości.
Warto również pamiętać, że przepisy przewidują określone wyłączenia i zwolnienia, dlatego sam fakt prowadzenia ksiąg rachunkowych nie zawsze oznacza identyczny zakres obowiązków dla każdego podmiotu.
Wdrożenie JPK_ST_KR zostało podzielone na etapy, podobnie jak w przypadku pozostałych struktur JPK w podatkach dochodowych.
W przypadku podmiotów, których rok podatkowy lub obrotowy nie pokrywa się z kalendarzowym, znaczenie ma data rozpoczęcia odpowiedniego roku.
Istotne jest, że Minister Finansów zwolnił pierwszą grupę podatników z obowiązku przekazywania JPK_ST_KR za rok podatkowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2024 roku, a przed 1 stycznia 2026 roku. Nie oznacza to jednak trwałego zwolnienia z raportowania środków trwałych. Dla wielu przedsiębiorstw pierwszym okresem, za który konieczne będzie przygotowanie JPK_ST_KR, jest rok 2026, a pierwsza wysyłka nastąpi w 2027 roku.
Nowa struktura wymaga przekazania znacznie szerszego zakresu informacji niż samo zestawienie nazw i wartości środków trwałych. Dane powinny pozwalać na identyfikację poszczególnych składników majątku, ustalenie ich wartości oraz prześledzenie sposobu amortyzacji.
Dane identyfikacyjne środka trwałego
Każdy składnik majątku wykazywany w JPK_ST_KR powinien być odpowiednio opisany. W zależności od rodzaju składnika i obowiązujących wymagań raport obejmuje jego nazwę, numer inwentarzowy, datę nabycia lub wytworzenia oraz datę przyjęcia do używania. Ważną informacją jest również numer dokumentu, na podstawie którego składnik majątku został wprowadzony do ewidencji. Przykładowo przedsiębiorstwo kupujące samochód firmowy może wykazać jego numer inwentarzowy, nazwę, datę zakupu oraz dokument potwierdzający przyjęcie pojazdu do użytkowania.
JPK_ST_KR przewiduje oznaczenia określające sposób nabycia lub wytworzenia danego składnika majątku.
Przykładowe oznaczenia to:
Takie rozwiązanie umożliwia administracji skarbowej ustalenie, na jakiej podstawie dany środek trwały został wprowadzony do majątku przedsiębiorstwa.
Kolejnym elementem jest symbol Klasyfikacji Środków Trwałych. KŚT pozwala przyporządkować dany składnik majątku do odpowiedniej kategorii, na przykład budynków, maszyn, urządzeń technicznych czy środków transportu. Klasyfikacja ma istotne znaczenie przy ustalaniu właściwych stawek amortyzacyjnych.
W strukturze JPK_ST_KR przewidziano pole dotyczące symbolu KŚT, przy czym jego wypełnienie zależy od zasad określonych w strukturze.
Jedną z najważniejszych informacji jest wartość początkowa danego składnika majątku. To od niej, z uwzględnieniem odpowiednich przepisów, ustalane są odpisy amortyzacyjne. Wartość początkowa może wynikać z ceny nabycia, kosztu wytworzenia albo innej wartości ustalonej zgodnie z obowiązującymi przepisami. W JPK_ST_KR istotne jest prawidłowe wykazanie wartości bilansowych i podatkowych, ponieważ nie zawsze muszą być one identyczne.
Szczególne znaczenie w nowej strukturze mają informacje dotyczące amortyzacji. Amortyzacja polega na stopniowym rozliczaniu wartości środka trwałego w czasie, zgodnie z przyjętymi zasadami rachunkowości i przepisami podatkowymi. W przypadku wielu składników majątku przedsiębiorstwo nie zalicza całej wartości zakupu bezpośrednio do kosztów podatkowych. Wydatek rozliczany jest poprzez odpisy amortyzacyjne. JPK_ST_KR umożliwia przedstawienie informacji o stosowanych metodach amortyzacji, stawkach oraz wartościach odpisów.
W strukturze przewidziano następujące oznaczenia metod amortyzacji podatkowej:
Wybór odpowiedniego oznaczenia powinien odpowiadać rzeczywistej metodzie stosowanej dla danego składnika majątku.
Co istotne, struktura pozwala również wykazać więcej niż jedną metodę amortyzacji podatkowej, jeżeli przepisy dopuszczają ich zastosowanie do konkretnego środka trwałego.
Załóżmy, że przedsiębiorstwo kupiło samochód osobowy o wartości początkowej 100 000 zł i wykorzystuje go w działalności gospodarczej.
Dla uproszczenia przyjmijmy, że pojazd jest amortyzowany metodą liniową, według rocznej stawki 20%, a cała wartość początkowa stanowi podstawę amortyzacji podatkowej. W takim przypadku roczny odpis amortyzacyjny wynosi 20 000 zł, a miesięczny około 1 666,67 zł.
JPK_ST_KR pozwala przekazać dane umożliwiające analizę sposobu amortyzacji takiego pojazdu. Należy jednak pamiętać, że w rzeczywistych rozliczeniach samochodów osobowych mogą obowiązywać dodatkowe ograniczenia podatkowe, zależne między innymi od rodzaju pojazdu i jego wartości.
Jednym z ważniejszych zagadnień związanych z JPK_ST_KR jest rozróżnienie amortyzacji bilansowej i podatkowej. Amortyzacja bilansowa wynika z przepisów o rachunkowości i powinna odzwierciedlać przewidywany okres ekonomicznej użyteczności środka trwałego. Amortyzacja podatkowa opiera się natomiast na zasadach określonych w przepisach o podatkach dochodowych. Nie zawsze obie wartości będą takie same. Przykładowo przedsiębiorstwo może amortyzować określone urządzenie dla celów bilansowych przez cztery lata, natomiast dla celów podatkowych stosować okres wynikający z odpowiedniej stawki podatkowej.
W efekcie wartość netto urządzenia wykazana w księgach rachunkowych może różnić się od jego wartości podatkowej. JPK_ST_KR umożliwia przedstawienie odpowiednich danych dotyczących tych rozliczeń, co ułatwia porównywanie amortyzacji bilansowej i podatkowej.
Tak, co do zasady w pliku za dany okres należy wykazać środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne znajdujące się w ewidencji jednostki w tym okresie.
Obowiązek nie dotyczy wyłącznie składników majątku zakupionych po wprowadzeniu JPK_ST_KR. Przykładowo spółka, która kupiła maszynę w 2020 roku i nadal wykazuje ją w ewidencji środków trwałych w 2026 roku, powinna uwzględnić tę maszynę w pliku dotyczącym 2026 roku. Nie ma przy tym znaczenia wyłącznie data zakupu, lecz także to, czy dany składnik pozostawał w ewidencji w raportowanym okresie. Inaczej wygląda sytuacja ze środkami trwałymi zlikwidowanymi przed rozpoczęciem okresu, za który sporządzany jest plik. Takie składniki nie są wykazywane. Istotne jest również to, że w ewidencji mogą znajdować się środki trwałe całkowicie zamortyzowane, które nadal są użytkowane przez przedsiębiorstwo. Sam fakt zakończenia amortyzacji nie oznacza automatycznie, że składnik majątku przestaje podlegać raportowaniu.
Wiele przedsiębiorstw posiada środki trwałe zakupione kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat temu. W przypadku starszych składników majątku dokumentacja może nie zawierać wszystkich informacji wymaganych obecnie w JPK_ST_KR. Ministerstwo Finansów przewidziało odpowiednie uproszczenia dotyczące określonych danych odnoszących się do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych przyjętych przed 1 stycznia 2025 roku. Przykładowo w odniesieniu do takich składników ewidencja może nie zawierać niektórych dodatkowych informacji, takich jak numer dokumentu przyjęcia, rodzaj dowodu nabycia, określone daty czy numer inwentarzowy. W wymaganych polach stosuje się wówczas rozwiązania przewidziane w dokumentacji struktury, w tym odpowiednie oznaczenia braku obowiązku podania danych. Nie oznacza to jednak, że starsze środki trwałe można całkowicie pominąć. Jeżeli pozostają w ewidencji w okresie raportowania, powinny zostać uwzględnione zgodnie z obowiązującymi zasadami.
Nowa struktura nie ogranicza się wyłącznie do majątku rzeczowego, takiego jak samochody, budynki czy maszyny. Obejmuje również wartości niematerialne i prawne (WNiP). Do tej kategorii mogą należeć między innymi określone licencje na oprogramowanie, autorskie prawa majątkowe, prawa własności przemysłowej oraz inne składniki spełniające ustawowe warunki uznania za wartości niematerialne i prawne. Przykładowo przedsiębiorstwo może nabyć licencję na specjalistyczne oprogramowanie, która zgodnie z przyjętymi zasadami zostanie zakwalifikowana jako wartość niematerialna i prawna. W takim przypadku należy odpowiednio wykazać jej wartość, datę przyjęcia do używania oraz zasady amortyzacji. Nie każdy zakup programu komputerowego automatycznie stanowi jednak wartość niematerialną i prawną. Znaczenie mają między innymi rodzaj licencji, okres jej użytkowania oraz sposób kwalifikacji zgodnie z przepisami rachunkowymi i podatkowymi.
To jedno z praktycznych pytań, które mogą pojawić się podczas przygotowywania pierwszych plików JPK_ST_KR. Wyobraźmy sobie przedsiębiorstwo, które w 2018 roku kupiło maszynę produkcyjną. Maszyna została już całkowicie zamortyzowana, ale nadal pracuje i figuruje w ewidencji środków trwałych. W takiej sytuacji zakończenie amortyzacji nie jest równoznaczne z wykreśleniem składnika majątku z ewidencji. Jeżeli maszyna pozostaje w ewidencji w raportowanym okresie, należy ją uwzględnić w JPK_ST_KR. Dane powinny odzwierciedlać rzeczywisty stan ewidencji, w tym wartość początkową oraz dotychczasowe umorzenie. Inaczej wygląda sytuacja, gdy środek trwały został wcześniej sprzedany, zlikwidowany lub w inny sposób prawidłowo wyksięgowany przed rozpoczęciem okresu raportowania.
Ewidencja środków trwałych powinna uwzględniać również zdarzenia związane z zakończeniem użytkowania określonych składników majątku. Może to być sprzedaż samochodu firmowego, likwidacja uszkodzonej maszyny, przekazanie składnika majątku albo inne zdarzenie powodujące jego wyksięgowanie. W takich przypadkach znaczenie mają odpowiednie daty oraz wartości związane z rozchodem środka trwałego. Przykładowo spółka, która sprzedała w czerwcu 2026 roku samochód znajdujący się w ewidencji środków trwałych, powinna odpowiednio uwzględnić tę operację w danych raportowanych za 2026 rok. JPK_ST_KR pozwala administracji skarbowej powiązać informacje dotyczące nabycia, użytkowania, amortyzacji oraz zakończenia użytkowania majątku przedsiębiorstwa.
Obie struktury należą do systemu JPK_PD, jednak każda z nich dotyczy innego zakresu danych. JPK_KR_PD obejmuje informacje z ksiąg rachunkowych, natomiast JPK_ST_KR koncentruje się na ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych.
Rozdzielenie danych na dwie struktury pozwala uporządkować raportowanie i ułatwia analizę poszczególnych obszarów księgowości. Należy jednak pamiętać, że dane zawarte w obu plikach powinny być ze sobą spójne. Przykładowo odpisy amortyzacyjne ujęte w księgach rachunkowych powinny znajdować uzasadnienie w prowadzonej ewidencji środków trwałych.
Krajowy System e-Faktur oraz JPK_ST_KR dotyczą różnych obszarów dokumentowania działalności gospodarczej, jednak przekazywane w nich informacje mogą się wzajemnie uzupełniać. KSeF przechowuje faktury ustrukturyzowane, natomiast JPK_ST_KR obejmuje informacje dotyczące składników majątku przedsiębiorstwa. Przykładowo firma kupuje maszynę produkcyjną za 150 000 zł netto. Faktura zakupu zostaje wystawiona w KSeF, a następnie maszyna zostaje wprowadzona do ewidencji środków trwałych. W JPK_ST_KR znajdą się odpowiednie informacje dotyczące nabycia maszyny, jej wartości początkowej oraz amortyzacji. Takie dane mogą służyć do weryfikacji poprawności rozliczeń, ponieważ administracja skarbowa dysponuje informacjami pochodzącymi z różnych systemów. Warto jednak podkreślić, że nie każdy środek trwały musi być nabyty na podstawie faktury wystawionej w KSeF. Składniki majątku mogą pochodzić również z darowizny, aportu, wytworzenia we własnym zakresie lub innych zdarzeń gospodarczych.
Plik JPK_ST_KR przekazywany jest po zakończeniu roku podatkowego lub obrotowego, zgodnie z przepisami dotyczącymi danego podatnika. Od 1 lipca 2026 roku obowiązują zmienione zasady dotyczące terminów przekazywania elektronicznych ksiąg i ewidencji przez podmioty prowadzące pełną księgowość. W przypadku podatników CIT termin ten przypada co do zasady na koniec siódmego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego lub obrotowego. W przypadku podatników PIT prowadzących księgi rachunkowe termin został określony na 31 lipca następnego roku. Dla przykładu spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która została objęta obowiązkiem od 1 stycznia 2026 roku i której rok podatkowy pokrywa się z kalendarzowym, powinna przekazać JPK_ST_KR za 2026 rok do 31 lipca 2027 roku. Obowiązek ten ma charakter roczny. Nie oznacza zatem konieczności przesyłania pliku po każdym zakupie, sprzedaży czy likwidacji środka trwałego.
JPK_ST_KR przygotowywany jest w formacie XML na podstawie danych zapisanych w ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. Do wygenerowania pliku potrzebny jest program finansowo-księgowy obsługujący odpowiednią strukturę JPK. Przed wysłaniem należy sprawdzić kompletność danych, zgodność zastosowanych metod amortyzacji, poprawność wartości początkowych oraz prawidłowe oznaczenie składników majątku. Plik może zostać przekazany elektronicznie za pośrednictwem programu obsługującego wysyłkę JPK albo aplikacji Klient JPK WEB udostępnionej przez Ministerstwo Finansów.
Po prawidłowym przesłaniu i przetworzeniu dokumentu należy zachować Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO). Potwierdza ono przyjęcie pliku przez system administracji skarbowej.
Wdrożenie nowej struktury warto rozpocząć od sprawdzenia aktualnego stanu ewidencji środków trwałych. W wielu przedsiębiorstwach ewidencja ta była prowadzona przez wiele lat, często przy wykorzystaniu różnych programów księgowych. W efekcie mogą pojawić się rozbieżności dotyczące numerów inwentarzowych, wartości początkowych, dat przyjęcia do używania czy metod amortyzacji. Przed przygotowaniem pierwszego pliku warto zweryfikować, czy wszystkie użytkowane środki trwałe znajdują się w ewidencji, czy składniki sprzedane lub zlikwidowane zostały prawidłowo wyksięgowane oraz czy dane dotyczące amortyzacji są zgodne z zapisami księgowymi. Istotne jest również sprawdzenie starszych składników majątku, które zostały zakupione przed 2025 rokiem. Przedsiębiorcy powinni zwrócić uwagę na możliwości techniczne wykorzystywanego oprogramowania, ponieważ nie każdy program księgowy automatycznie obsługuje generowanie JPK_ST_KR. W praktyce przygotowanie do nowego obowiązku może wymagać aktualizacji oprogramowania, uporządkowania ewidencji oraz uzupełnienia określonych informacji o majątku przedsiębiorstwa.
Nie zawsze. Należy odróżnić brak składników majątku od braku obowiązku raportowania. Przedsiębiorstwo może prowadzić pełną księgowość i podlegać obowiązkowi JPK_ST_KR, mimo że nie posiada środków trwałych ani wartości niematerialnych i prawnych. W takiej sytuacji zastosowanie mają zasady przewidziane dla ewidencji niezawierającej składników majątku. Nie należy zatem automatycznie zakładać, że brak środków trwałych zwalnia podatnika z wszelkich obowiązków związanych z daną strukturą. Istotne jest prawidłowe ustalenie zakresu raportowania oraz zastosowanie wymagań obowiązujących w danym okresie.
Warto pamiętać, że program do fakturowania nie jest tym samym co system do prowadzenia pełnej księgowości i ewidencji środków trwałych. Serwis Fakturowo.pl umożliwia wystawianie faktur, obsługę KSeF oraz generowanie wybranych struktur JPK, takich jak JPK_V7 czy JPK_FA. Dokumenty wystawiane i przechowywane w serwisie mogą stanowić podstawę do rozliczeń księgowych, w tym dokumentowania nabycia składników majątku. Samo wystawienie lub pobranie faktury nie oznacza jednak automatycznego wprowadzenia danego składnika do ewidencji środków trwałych. JPK_ST_KR wymaga danych pochodzących z ewidencji majątku przedsiębiorstwa, obejmujących między innymi wartości początkowe, amortyzację oraz informacje o zmianach w środkach trwałych. Dlatego przygotowanie tego pliku powinno odbywać się w systemie finansowo-księgowym umożliwiającym prowadzenie odpowiedniej ewidencji.
JPK_ST_KR to kolejny etap cyfryzacji rozliczeń podatkowych w Polsce. Nowe przepisy wprowadzają obowiązek elektronicznego przekazywania informacji o środkach trwałych, wartościach niematerialnych i prawnych oraz dokonywanych odpisach amortyzacyjnych. Dla przedsiębiorców prowadzących pełną księgowość oznacza to konieczność uporządkowania ewidencji majątku i dostosowania wykorzystywanego oprogramowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na poprawność wartości początkowych, metod amortyzacji oraz kompletność danych dotyczących starszych składników majątku. Rok 2026 jest pierwszym okresem raportowania JPK_ST_KR dla wielu przedsiębiorstw. Pierwsze pliki za ten okres będą przekazywane w 2027 roku. Odpowiednie przygotowanie ewidencji i systemów księgowych pozwoli ograniczyć ryzyko błędów oraz ułatwi realizację nowych obowiązków podatkowych.
JPK_ST_KR stanowi część szerszego systemu JPK_PD, którego celem jest cyfryzacja rozliczeń podatku dochodowego. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność dostosowania ewidencji środków trwałych, uporządkowania informacji o amortyzacji oraz przygotowania oprogramowania księgowego do nowych wymagań.
Czym jest JPK_ST_KR?
JPK_ST_KR, czyli Jednolity Plik Kontrolny Środki Trwałe, to elektroniczna struktura zawierająca dane z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych prowadzonej przez podmioty stosujące pełną księgowość. Plik przygotowywany jest w formacie XML, zgodnym ze strukturą logiczną opublikowaną przez Ministerstwo Finansów. Jego podstawowym zadaniem jest przekazywanie szczegółowych informacji dotyczących majątku przedsiębiorstwa oraz sposobu jego ujmowania w księgach rachunkowych i rozliczeniach podatkowych. W praktyce JPK_ST_KR obejmuje między innymi informacje o zakupionych maszynach, urządzeniach, pojazdach, budynkach, wyposażeniu zaliczonym do środków trwałych oraz określonych wartościach niematerialnych i prawnych. Istotnym elementem raportowania są również dane dotyczące amortyzacji, w tym zastosowanych metod, stawek i wartości odpisów amortyzacyjnych. JPK_ST_KR nie zastępuje ewidencji środków trwałych. Jest jej elektronicznym odwzorowaniem, przygotowanym według jednolitych zasad obowiązujących podatników objętych nowymi przepisami.
Kogo dotyczy obowiązek składania JPK_ST_KR?
Obowiązek przekazywania JPK_ST_KR dotyczy podmiotów prowadzących księgi rachunkowe, które zostały objęte przepisami dotyczącymi elektronicznego raportowania danych podatkowych. W szczególności są to spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne, spółki komandytowe, podatkowe grupy kapitałowe oraz przedsiębiorcy będący podatnikami PIT, którzy prowadzą pełną księgowość. Nie każda firma posiadająca środki trwałe będzie jednak zobowiązana do składania właśnie tej struktury. Przedsiębiorcy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów oraz podatnicy rozliczający się ryczałtem korzystają z odrębnej struktury JPK_ST. Rodzaj przekazywanego pliku zależy więc przede wszystkim od sposobu prowadzenia księgowości.
| Rodzaj prowadzonej księgowości | Struktura dotycząca środków trwałych |
|---|---|
| Pełna księgowość | JPK_ST_KR |
| Podatkowa księga przychodów i rozchodów | JPK_ST |
| Ewidencja przychodów (ryczałt) | JPK_ST |
Warto również pamiętać, że przepisy przewidują określone wyłączenia i zwolnienia, dlatego sam fakt prowadzenia ksiąg rachunkowych nie zawsze oznacza identyczny zakres obowiązków dla każdego podmiotu.
Od kiedy obowiązuje JPK_ST_KR?
Wdrożenie JPK_ST_KR zostało podzielone na etapy, podobnie jak w przypadku pozostałych struktur JPK w podatkach dochodowych.
| Rozpoczęcie obowiązku | Kogo dotyczy | Pierwszy rok raportowania* |
|---|---|---|
| 1 stycznia 2025 r. | Podatkowe grupy kapitałowe oraz największe podmioty, których przychody w poprzednim roku przekroczyły 50 mln euro | 2025 – zwolnienie z wysyłki JPK_ST_KR |
| 1 stycznia 2026 r. | Pozostali podatnicy CIT oraz podatnicy PIT prowadzący księgi rachunkowe, zobowiązani do miesięcznego JPK_V7M | 2026 |
| 1 stycznia 2027 r. | Pozostali podatnicy prowadzący księgi rachunkowe, w tym podatnicy rozliczający VAT kwartalnie | 2027 |
W przypadku podmiotów, których rok podatkowy lub obrotowy nie pokrywa się z kalendarzowym, znaczenie ma data rozpoczęcia odpowiedniego roku.
Istotne jest, że Minister Finansów zwolnił pierwszą grupę podatników z obowiązku przekazywania JPK_ST_KR za rok podatkowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2024 roku, a przed 1 stycznia 2026 roku. Nie oznacza to jednak trwałego zwolnienia z raportowania środków trwałych. Dla wielu przedsiębiorstw pierwszym okresem, za który konieczne będzie przygotowanie JPK_ST_KR, jest rok 2026, a pierwsza wysyłka nastąpi w 2027 roku.
Jakie dane zawiera JPK_ST_KR?
Nowa struktura wymaga przekazania znacznie szerszego zakresu informacji niż samo zestawienie nazw i wartości środków trwałych. Dane powinny pozwalać na identyfikację poszczególnych składników majątku, ustalenie ich wartości oraz prześledzenie sposobu amortyzacji.
Dane identyfikacyjne środka trwałego
Każdy składnik majątku wykazywany w JPK_ST_KR powinien być odpowiednio opisany. W zależności od rodzaju składnika i obowiązujących wymagań raport obejmuje jego nazwę, numer inwentarzowy, datę nabycia lub wytworzenia oraz datę przyjęcia do używania. Ważną informacją jest również numer dokumentu, na podstawie którego składnik majątku został wprowadzony do ewidencji. Przykładowo przedsiębiorstwo kupujące samochód firmowy może wykazać jego numer inwentarzowy, nazwę, datę zakupu oraz dokument potwierdzający przyjęcie pojazdu do użytkowania.
Rodzaj dokumentu potwierdzającego nabycie
JPK_ST_KR przewiduje oznaczenia określające sposób nabycia lub wytworzenia danego składnika majątku.
Przykładowe oznaczenia to:
| Oznaczenie | Rodzaj dokumentu lub operacji |
|---|---|
| F | Faktura VAT |
| S | Umowa sprzedaży |
| D | Umowa darowizny |
| N | Wkład niepieniężny |
| W | Wytworzenie |
| I | Inny dokument |
Takie rozwiązanie umożliwia administracji skarbowej ustalenie, na jakiej podstawie dany środek trwały został wprowadzony do majątku przedsiębiorstwa.
Klasyfikacja środków trwałych (KŚT)
Kolejnym elementem jest symbol Klasyfikacji Środków Trwałych. KŚT pozwala przyporządkować dany składnik majątku do odpowiedniej kategorii, na przykład budynków, maszyn, urządzeń technicznych czy środków transportu. Klasyfikacja ma istotne znaczenie przy ustalaniu właściwych stawek amortyzacyjnych.
W strukturze JPK_ST_KR przewidziano pole dotyczące symbolu KŚT, przy czym jego wypełnienie zależy od zasad określonych w strukturze.
Wartość początkowa środka trwałego
Jedną z najważniejszych informacji jest wartość początkowa danego składnika majątku. To od niej, z uwzględnieniem odpowiednich przepisów, ustalane są odpisy amortyzacyjne. Wartość początkowa może wynikać z ceny nabycia, kosztu wytworzenia albo innej wartości ustalonej zgodnie z obowiązującymi przepisami. W JPK_ST_KR istotne jest prawidłowe wykazanie wartości bilansowych i podatkowych, ponieważ nie zawsze muszą być one identyczne.
Amortyzacja środków trwałych w JPK_ST_KR
Szczególne znaczenie w nowej strukturze mają informacje dotyczące amortyzacji. Amortyzacja polega na stopniowym rozliczaniu wartości środka trwałego w czasie, zgodnie z przyjętymi zasadami rachunkowości i przepisami podatkowymi. W przypadku wielu składników majątku przedsiębiorstwo nie zalicza całej wartości zakupu bezpośrednio do kosztów podatkowych. Wydatek rozliczany jest poprzez odpisy amortyzacyjne. JPK_ST_KR umożliwia przedstawienie informacji o stosowanych metodach amortyzacji, stawkach oraz wartościach odpisów.
W strukturze przewidziano następujące oznaczenia metod amortyzacji podatkowej:
| Oznaczenie | Metoda amortyzacji |
|---|---|
| L | Liniowa |
| D | Degresywna |
| J | Jednorazowa |
| I | Inna |
| X | Brak amortyzacji |
Wybór odpowiedniego oznaczenia powinien odpowiadać rzeczywistej metodzie stosowanej dla danego składnika majątku.
Co istotne, struktura pozwala również wykazać więcej niż jedną metodę amortyzacji podatkowej, jeżeli przepisy dopuszczają ich zastosowanie do konkretnego środka trwałego.
Przykład amortyzacji samochodu firmowego
Załóżmy, że przedsiębiorstwo kupiło samochód osobowy o wartości początkowej 100 000 zł i wykorzystuje go w działalności gospodarczej.
Dla uproszczenia przyjmijmy, że pojazd jest amortyzowany metodą liniową, według rocznej stawki 20%, a cała wartość początkowa stanowi podstawę amortyzacji podatkowej. W takim przypadku roczny odpis amortyzacyjny wynosi 20 000 zł, a miesięczny około 1 666,67 zł.
| Informacja | Przykładowa wartość |
|---|---|
| Nazwa środka trwałego | Samochód osobowy |
| Numer inwentarzowy | ST/2026/001 |
| Wartość początkowa | 100 000 zł |
| Metoda amortyzacji | Liniowa |
| Stawka amortyzacji | 20% |
| Roczny odpis amortyzacyjny | 20 000 zł |
| Okres amortyzacji | 5 lat |
JPK_ST_KR pozwala przekazać dane umożliwiające analizę sposobu amortyzacji takiego pojazdu. Należy jednak pamiętać, że w rzeczywistych rozliczeniach samochodów osobowych mogą obowiązywać dodatkowe ograniczenia podatkowe, zależne między innymi od rodzaju pojazdu i jego wartości.
Amortyzacja bilansowa a amortyzacja podatkowa
Jednym z ważniejszych zagadnień związanych z JPK_ST_KR jest rozróżnienie amortyzacji bilansowej i podatkowej. Amortyzacja bilansowa wynika z przepisów o rachunkowości i powinna odzwierciedlać przewidywany okres ekonomicznej użyteczności środka trwałego. Amortyzacja podatkowa opiera się natomiast na zasadach określonych w przepisach o podatkach dochodowych. Nie zawsze obie wartości będą takie same. Przykładowo przedsiębiorstwo może amortyzować określone urządzenie dla celów bilansowych przez cztery lata, natomiast dla celów podatkowych stosować okres wynikający z odpowiedniej stawki podatkowej.
W efekcie wartość netto urządzenia wykazana w księgach rachunkowych może różnić się od jego wartości podatkowej. JPK_ST_KR umożliwia przedstawienie odpowiednich danych dotyczących tych rozliczeń, co ułatwia porównywanie amortyzacji bilansowej i podatkowej.
Czy w JPK_ST_KR trzeba wykazywać wszystkie środki trwałe?
Tak, co do zasady w pliku za dany okres należy wykazać środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne znajdujące się w ewidencji jednostki w tym okresie.
Obowiązek nie dotyczy wyłącznie składników majątku zakupionych po wprowadzeniu JPK_ST_KR. Przykładowo spółka, która kupiła maszynę w 2020 roku i nadal wykazuje ją w ewidencji środków trwałych w 2026 roku, powinna uwzględnić tę maszynę w pliku dotyczącym 2026 roku. Nie ma przy tym znaczenia wyłącznie data zakupu, lecz także to, czy dany składnik pozostawał w ewidencji w raportowanym okresie. Inaczej wygląda sytuacja ze środkami trwałymi zlikwidowanymi przed rozpoczęciem okresu, za który sporządzany jest plik. Takie składniki nie są wykazywane. Istotne jest również to, że w ewidencji mogą znajdować się środki trwałe całkowicie zamortyzowane, które nadal są użytkowane przez przedsiębiorstwo. Sam fakt zakończenia amortyzacji nie oznacza automatycznie, że składnik majątku przestaje podlegać raportowaniu.
Co ze środkami trwałymi zakupionymi przed 2025 rokiem?
Wiele przedsiębiorstw posiada środki trwałe zakupione kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat temu. W przypadku starszych składników majątku dokumentacja może nie zawierać wszystkich informacji wymaganych obecnie w JPK_ST_KR. Ministerstwo Finansów przewidziało odpowiednie uproszczenia dotyczące określonych danych odnoszących się do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych przyjętych przed 1 stycznia 2025 roku. Przykładowo w odniesieniu do takich składników ewidencja może nie zawierać niektórych dodatkowych informacji, takich jak numer dokumentu przyjęcia, rodzaj dowodu nabycia, określone daty czy numer inwentarzowy. W wymaganych polach stosuje się wówczas rozwiązania przewidziane w dokumentacji struktury, w tym odpowiednie oznaczenia braku obowiązku podania danych. Nie oznacza to jednak, że starsze środki trwałe można całkowicie pominąć. Jeżeli pozostają w ewidencji w okresie raportowania, powinny zostać uwzględnione zgodnie z obowiązującymi zasadami.
Wartości niematerialne i prawne w JPK_ST_KR
Nowa struktura nie ogranicza się wyłącznie do majątku rzeczowego, takiego jak samochody, budynki czy maszyny. Obejmuje również wartości niematerialne i prawne (WNiP). Do tej kategorii mogą należeć między innymi określone licencje na oprogramowanie, autorskie prawa majątkowe, prawa własności przemysłowej oraz inne składniki spełniające ustawowe warunki uznania za wartości niematerialne i prawne. Przykładowo przedsiębiorstwo może nabyć licencję na specjalistyczne oprogramowanie, która zgodnie z przyjętymi zasadami zostanie zakwalifikowana jako wartość niematerialna i prawna. W takim przypadku należy odpowiednio wykazać jej wartość, datę przyjęcia do używania oraz zasady amortyzacji. Nie każdy zakup programu komputerowego automatycznie stanowi jednak wartość niematerialną i prawną. Znaczenie mają między innymi rodzaj licencji, okres jej użytkowania oraz sposób kwalifikacji zgodnie z przepisami rachunkowymi i podatkowymi.
Czy środki trwałe całkowicie zamortyzowane trzeba wykazywać?
To jedno z praktycznych pytań, które mogą pojawić się podczas przygotowywania pierwszych plików JPK_ST_KR. Wyobraźmy sobie przedsiębiorstwo, które w 2018 roku kupiło maszynę produkcyjną. Maszyna została już całkowicie zamortyzowana, ale nadal pracuje i figuruje w ewidencji środków trwałych. W takiej sytuacji zakończenie amortyzacji nie jest równoznaczne z wykreśleniem składnika majątku z ewidencji. Jeżeli maszyna pozostaje w ewidencji w raportowanym okresie, należy ją uwzględnić w JPK_ST_KR. Dane powinny odzwierciedlać rzeczywisty stan ewidencji, w tym wartość początkową oraz dotychczasowe umorzenie. Inaczej wygląda sytuacja, gdy środek trwały został wcześniej sprzedany, zlikwidowany lub w inny sposób prawidłowo wyksięgowany przed rozpoczęciem okresu raportowania.
Sprzedaż i likwidacja środków trwałych w JPK_ST_KR
Ewidencja środków trwałych powinna uwzględniać również zdarzenia związane z zakończeniem użytkowania określonych składników majątku. Może to być sprzedaż samochodu firmowego, likwidacja uszkodzonej maszyny, przekazanie składnika majątku albo inne zdarzenie powodujące jego wyksięgowanie. W takich przypadkach znaczenie mają odpowiednie daty oraz wartości związane z rozchodem środka trwałego. Przykładowo spółka, która sprzedała w czerwcu 2026 roku samochód znajdujący się w ewidencji środków trwałych, powinna odpowiednio uwzględnić tę operację w danych raportowanych za 2026 rok. JPK_ST_KR pozwala administracji skarbowej powiązać informacje dotyczące nabycia, użytkowania, amortyzacji oraz zakończenia użytkowania majątku przedsiębiorstwa.
JPK_ST_KR a JPK_KR_PD – czym różnią się struktury?
Obie struktury należą do systemu JPK_PD, jednak każda z nich dotyczy innego zakresu danych. JPK_KR_PD obejmuje informacje z ksiąg rachunkowych, natomiast JPK_ST_KR koncentruje się na ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych.
| Struktura | Zakres danych |
|---|---|
| JPK_KR_PD | Księgi rachunkowe, konta księgowe, zapisy, obroty i salda oraz dane do rozliczenia podatku dochodowego |
| JPK_ST_KR | Środki trwałe, wartości niematerialne i prawne, wartości początkowe, amortyzacja oraz zmiany w majątku |
Rozdzielenie danych na dwie struktury pozwala uporządkować raportowanie i ułatwia analizę poszczególnych obszarów księgowości. Należy jednak pamiętać, że dane zawarte w obu plikach powinny być ze sobą spójne. Przykładowo odpisy amortyzacyjne ujęte w księgach rachunkowych powinny znajdować uzasadnienie w prowadzonej ewidencji środków trwałych.
JPK_ST_KR a KSeF – czy dane będą ze sobą powiązane?
Krajowy System e-Faktur oraz JPK_ST_KR dotyczą różnych obszarów dokumentowania działalności gospodarczej, jednak przekazywane w nich informacje mogą się wzajemnie uzupełniać. KSeF przechowuje faktury ustrukturyzowane, natomiast JPK_ST_KR obejmuje informacje dotyczące składników majątku przedsiębiorstwa. Przykładowo firma kupuje maszynę produkcyjną za 150 000 zł netto. Faktura zakupu zostaje wystawiona w KSeF, a następnie maszyna zostaje wprowadzona do ewidencji środków trwałych. W JPK_ST_KR znajdą się odpowiednie informacje dotyczące nabycia maszyny, jej wartości początkowej oraz amortyzacji. Takie dane mogą służyć do weryfikacji poprawności rozliczeń, ponieważ administracja skarbowa dysponuje informacjami pochodzącymi z różnych systemów. Warto jednak podkreślić, że nie każdy środek trwały musi być nabyty na podstawie faktury wystawionej w KSeF. Składniki majątku mogą pochodzić również z darowizny, aportu, wytworzenia we własnym zakresie lub innych zdarzeń gospodarczych.
Do kiedy należy wysłać JPK_ST_KR?
Plik JPK_ST_KR przekazywany jest po zakończeniu roku podatkowego lub obrotowego, zgodnie z przepisami dotyczącymi danego podatnika. Od 1 lipca 2026 roku obowiązują zmienione zasady dotyczące terminów przekazywania elektronicznych ksiąg i ewidencji przez podmioty prowadzące pełną księgowość. W przypadku podatników CIT termin ten przypada co do zasady na koniec siódmego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego lub obrotowego. W przypadku podatników PIT prowadzących księgi rachunkowe termin został określony na 31 lipca następnego roku. Dla przykładu spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która została objęta obowiązkiem od 1 stycznia 2026 roku i której rok podatkowy pokrywa się z kalendarzowym, powinna przekazać JPK_ST_KR za 2026 rok do 31 lipca 2027 roku. Obowiązek ten ma charakter roczny. Nie oznacza zatem konieczności przesyłania pliku po każdym zakupie, sprzedaży czy likwidacji środka trwałego.
Jak wygenerować i wysłać JPK_ST_KR?
JPK_ST_KR przygotowywany jest w formacie XML na podstawie danych zapisanych w ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. Do wygenerowania pliku potrzebny jest program finansowo-księgowy obsługujący odpowiednią strukturę JPK. Przed wysłaniem należy sprawdzić kompletność danych, zgodność zastosowanych metod amortyzacji, poprawność wartości początkowych oraz prawidłowe oznaczenie składników majątku. Plik może zostać przekazany elektronicznie za pośrednictwem programu obsługującego wysyłkę JPK albo aplikacji Klient JPK WEB udostępnionej przez Ministerstwo Finansów.
Po prawidłowym przesłaniu i przetworzeniu dokumentu należy zachować Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO). Potwierdza ono przyjęcie pliku przez system administracji skarbowej.
Jak przygotować firmę do JPK_ST_KR?
Wdrożenie nowej struktury warto rozpocząć od sprawdzenia aktualnego stanu ewidencji środków trwałych. W wielu przedsiębiorstwach ewidencja ta była prowadzona przez wiele lat, często przy wykorzystaniu różnych programów księgowych. W efekcie mogą pojawić się rozbieżności dotyczące numerów inwentarzowych, wartości początkowych, dat przyjęcia do używania czy metod amortyzacji. Przed przygotowaniem pierwszego pliku warto zweryfikować, czy wszystkie użytkowane środki trwałe znajdują się w ewidencji, czy składniki sprzedane lub zlikwidowane zostały prawidłowo wyksięgowane oraz czy dane dotyczące amortyzacji są zgodne z zapisami księgowymi. Istotne jest również sprawdzenie starszych składników majątku, które zostały zakupione przed 2025 rokiem. Przedsiębiorcy powinni zwrócić uwagę na możliwości techniczne wykorzystywanego oprogramowania, ponieważ nie każdy program księgowy automatycznie obsługuje generowanie JPK_ST_KR. W praktyce przygotowanie do nowego obowiązku może wymagać aktualizacji oprogramowania, uporządkowania ewidencji oraz uzupełnienia określonych informacji o majątku przedsiębiorstwa.
Czy brak środków trwałych oznacza brak obowiązku wysyłki?
Nie zawsze. Należy odróżnić brak składników majątku od braku obowiązku raportowania. Przedsiębiorstwo może prowadzić pełną księgowość i podlegać obowiązkowi JPK_ST_KR, mimo że nie posiada środków trwałych ani wartości niematerialnych i prawnych. W takiej sytuacji zastosowanie mają zasady przewidziane dla ewidencji niezawierającej składników majątku. Nie należy zatem automatycznie zakładać, że brak środków trwałych zwalnia podatnika z wszelkich obowiązków związanych z daną strukturą. Istotne jest prawidłowe ustalenie zakresu raportowania oraz zastosowanie wymagań obowiązujących w danym okresie.
JPK_ST_KR a program do fakturowania
Warto pamiętać, że program do fakturowania nie jest tym samym co system do prowadzenia pełnej księgowości i ewidencji środków trwałych. Serwis Fakturowo.pl umożliwia wystawianie faktur, obsługę KSeF oraz generowanie wybranych struktur JPK, takich jak JPK_V7 czy JPK_FA. Dokumenty wystawiane i przechowywane w serwisie mogą stanowić podstawę do rozliczeń księgowych, w tym dokumentowania nabycia składników majątku. Samo wystawienie lub pobranie faktury nie oznacza jednak automatycznego wprowadzenia danego składnika do ewidencji środków trwałych. JPK_ST_KR wymaga danych pochodzących z ewidencji majątku przedsiębiorstwa, obejmujących między innymi wartości początkowe, amortyzację oraz informacje o zmianach w środkach trwałych. Dlatego przygotowanie tego pliku powinno odbywać się w systemie finansowo-księgowym umożliwiającym prowadzenie odpowiedniej ewidencji.
Podsumowanie – co oznacza JPK_ST_KR dla przedsiębiorców?
JPK_ST_KR to kolejny etap cyfryzacji rozliczeń podatkowych w Polsce. Nowe przepisy wprowadzają obowiązek elektronicznego przekazywania informacji o środkach trwałych, wartościach niematerialnych i prawnych oraz dokonywanych odpisach amortyzacyjnych. Dla przedsiębiorców prowadzących pełną księgowość oznacza to konieczność uporządkowania ewidencji majątku i dostosowania wykorzystywanego oprogramowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na poprawność wartości początkowych, metod amortyzacji oraz kompletność danych dotyczących starszych składników majątku. Rok 2026 jest pierwszym okresem raportowania JPK_ST_KR dla wielu przedsiębiorstw. Pierwsze pliki za ten okres będą przekazywane w 2027 roku. Odpowiednie przygotowanie ewidencji i systemów księgowych pozwoli ograniczyć ryzyko błędów oraz ułatwi realizację nowych obowiązków podatkowych.
